لێکۆڵینەوە لە سیما و هۆکارەکانی نەبوونی ئاسایشی زمانەوانی لە کۆمەڵگەی زمانیی مێرگەسۆر/ هەولێر
DOI:
https://doi.org/10.26436/hjuoz.2025.13.4.1629الكلمات المفتاحية:
نەبوونی ئاسایشی زمانەوانی، ، دیاردەی شەرمەزارکردنی ئاخیوەران بەهۆی زمانەوا، گۆڕینی شێوەزاری ئاخافتن، پەتیخوازیی زمانەوانیالملخص
نەبوونی ئاسایشی زمانەوانی دیاردەیەکی هزری و هەستییە، کە بە شێوازی جۆراوجۆر خۆی دەنوێنێت. توێژینەوەی بەردەست لێکۆڵینەوە لە حەوت لە سیماکان وهەروەها هۆکارەکانی ئەم دیاردە زمانەوانییە کۆمەڵایەتییە لە ناوچەی مێرگەسۆری هەرێمی کوردستانی عێراق دەکات. توێژینەوەکانی پێشوو لە هەرێم بە هیچ شێوەیەک، وەک دیاردەیەکی نێوان شێوەزار و بنزارەکانی کوردی، لێکۆڵینەوەیان لە نەبوونی ئاسایشی زمانەوانی نەکردووە. هەروەها، ناوچەی هەڵبژێردراو نموونەیکی باشە بۆ لێکۆڵینەوە لەم بابەتە. کۆمەڵگەیەکی تاڕادەیک بچووک لە ناوچەی مێرگەسۆردا دەژیت و بە شێوەزارێکی بادینی دەئاخڤێت کە لەم توێژینەوەیەدا بە مێرگەسۆری ناو دەبردرێت. ئەمەش لەکاتێکدایە کە ئەم کۆمەڵگەیە بۆ پەروەردە و کاروباری ئیداری دەکەوێتە بن دەسەڵاتی بنزاری سۆرانی. ناهاوسەنگی و دەسەڵاتی لەمجۆرە بەردەوام دەتوانن بۆچوونی زمانی ئەوتۆ درووست بکەن کە کاریگەرییان لەسەر رەفتاری زمانەوانیی ئاخێوەران هەیە. بە بەکارهێنانی رێبازێکی تێکەڵ، توێژەر فۆرمی راپرسی و چاوپێکەوتنی نیمچە رێکخستوو بەکار دێنێت. ١٣٥ ئاخێوەری مێرگەسۆری و چوار شارەزای زمانی لە ناوچەکە هەڵدەبژێردرێن بۆ وەڵامدانەوەی پرسیارەکانی توێژەر. ئەنجامەکانی توێژینەوەکە دەریدەخەن لە حەوت جۆرەکەی نەبوونی ئاسایشی زمانەوانی، تەنیا یەک جۆریان لە کۆمەڵگەکەدا بوونی نییە. جۆرێکی نوێی نەبوونی ئاسایشی زمانەوانیش، کە هەستکردنە بە گوناهباری بەهۆی تێکەڵکردنی شێوەزارەکان. لەلایەن توێژەر لەم لێکۆڵینەوەیەدا پێشکەش کراوە. سەبارەت بە هۆکارەکانیش، وەک دەردەکەوێت بەشێوەیەکی سەرەکی فاکتەرە کۆمەڵایەتییەکان و ئایدۆلۆژیای پەتیخوازی و ئیسێشیالیستی زمانەوانی هۆکاری سەرەکی نەبوونی ئاسایشی زمانەوانین لەناو ئاخێوەرانی مێرگەسۆریدا. گرینگی ئەم توێژینەوەیە لەوەدایە کە دەریدەخات چۆن بۆچوونەکانی زمانی رەفتاری ئاخێوەرانی مێرگەسۆری لە هەلومەرج و بارودۆخی جیاوازدا رێک دەخەن. هەروەها، ئەم توێژینەوەیە جەخت لە توێژینەوەکانی پێش خۆی دەکاتەوە سەبارەت بە هەبوونی دیاردەی دایگلۆسیا لە هەرێمی کوردستانی عێراق.
التنزيلات
المراجع
Abtahian, Maya Ravindranath and Quinn, Connor McDonough (2017), “Language Shift and Linguistic Insecurity”, In Hildebrandt, Kristine A., Carmen Jany and Wilson Silva. (Eds.) Documenting Variation in Endangered Languages. Language Documentation and Conservation Special Publication (13), pp. 137-151, Honolulu: University of Hawai’I Press.
Bouchard, Marie-Eve (2023) “What is linguistic insecurity and why we should dismantle it”, [online article] Retrieved from: https://www.arts.ubc.ca/news/what-is-linguistic-insecurity-and-why-we-should-dismantle-it/#:~:text=This%20annoying%20feeling%20has%20a,%E2%80%9Ccorrect%E2%80%9D%20or%20more%20prestigious on April 10, 2025.
Bouchard, Marie-Eve (2024a) “Language ideologies and the use of French in an English-dominant context of Canda: New insights into linguistic insecurity”, Multilingua, Vol. 43(3), pp. 427–453.
Bouchard, Marie-Eve (2024b) “A youth perspective on the challenges related to fostering linguistic security in the classroom: New insights from the English-dominant context of British Columbia”, Canadian Journal of Applied Linguistics. Advanced Online Publication. Retrieved from: https://journals.lib.unb.ca/index.php/CJAL/libraryFiles/downloadPublic/79 , on April 10, 2025.
Calvet, Louis-Jean (2006) Towards an ecology of world languages, (Andrew Brown, Trans.) Cambridge: Polity Press. (Original work published in 1999).
Erbil Governorate Website https://www.hawlergov.org/app/ku/content/%D9%82%D9%87%E2%80%8C%D8%B2%D8%A7%DB%8C-%D9%85%DB%8E%D8%B1%DA%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%DB%86%D8%B1
Francard, Michel (1993), “Linguistic insecurity in the French Community of Belgium”, French and Society, No. (6) Brussels, Ministry of Culture, French Language Service, pp. 12-20.
Grenoble, Lenore A. and Whaley, Lindsay J. (1998) “Toward a typology of language endangerment”, in Endangered Languages: Language loss and community response, Lenore A. Grenoble and Lindsay J. Whaley (Eds.), Cambridge: Cambridge University Press, pp. 22-54.
Hassanpour, Amir, Sheyholislami, Jaffer and Skutnabb-Kangas, Tove, “Introduction. Kurdish: Linguicide, resistance and hope”, International Journal of the Sociology of Language, no.217, pp.1-18. Retrieved from https://doi.org/10.1515/ijsl-2012-0047 on June 25, 2025.
Hudson, R. (2001) Sociolinguistics (2nd ed), Cambridge: Cambridge University Press.
Labov, William. (1972) Sociolinguistic Patterns. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
Langer, Nils and Nesse, Agnete (2012) “Linguistic Purism” in The Handbook of Historical Sociolinguistics, Juan Manuel Hernández-Campoy and Juan Camilo Conde-Silvestre (Eds.) Malden: Blackwell Publishing Ltd, pp. 607-625.
Levasseur, Catherine, Bouchard, Marrie-Eve, and Ntiranyibagira, Canstantin (2023) “From linguistic insecurity to security: complexity and diversity of contexts”, OLBI Journal, Vol.13, pp.17-30.
Milroy, Lesley and Gordon, Mattew (2003) Sociolinguistics: Method and interpretation, Malden, MA: Blackwell Publishing.
Ogunniyi, Okedigba Segun, Abiodun, Omowon Aderonke and ‘Dapo, Adelowo Abimbola (2023) “Impact of linguistic insecurity on the English oral productivity of students of selected colleges of education in south-western Nigeria”, International Journal of Linguistics, Vol.4(3), pp.40-53.
Piller, Ingrid (2017) “Explorations in language shaming” Retrieved from: https://www.languageonthemove.com/explorations-in-language-shaming/ on April 11, 2025.
Rasheed, Minwas Jamal (2021) “Diglossia: A mixed method survey analysis on the use of formal and informal speech among Sorani Kurdish speakers”, International Journal of Social Sciences and Educational Studies, Vol.8(3), pp.249-268.
Saady, Dilovan Sayfuddin (2009) Diglossic situation in Hawler, PhD dissertation, University of Salahaddin, Erbil.
Tavakoli, Hossein (2012) A dictionary of research methodology and statistics in applied linguistics, Tehran: Rahnema.
التنزيلات
منشور
كيفية الاقتباس
إصدار
القسم
الرخصة
الحقوق الفكرية (c) 2025 Leila H. Muhammad, Himdad A. Muhammad
هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
يوافق المؤلفين الذين ينشرون في هذه المجلة على المصطلحات التالية
[CC BY-NC-SA 4.0] يحتفظ المؤلفون بحقوق الطبع والنشر ومنح حق المجلة في النشر الأول مع العمل المرخص له بموجب ترخيص مشاع المبدع للإسناد
الذي يسمح للآخرين بمشاركة العمل مع الإقرار بحقوق التأليف والنشر الأولي في هذا مجلة
مكن للمؤلفين الدخول في ترتيبات إضافية منفصلة للتوزيع غير الحصري للنسخة المنشورة من المجلة، مع الإقرار بإصدارها الأولي في هذه المجلة
يسمح ويشجع المؤلفين على نشر عملهم عبر الإنترنت
