تەکنیکێن وێنەکرنا دیمەنان د هایکۆیا دەڤەرا بەهدیناندا( ٢٠٠٣-٢٠٢٣)
DOI:
https://doi.org/10.26436/hjuoz.2026.14.2.1718الكلمات المفتاحية:
هایکۆ، تەکنیکێن وێنەکرنا دیمەنان، تایبەتمەندیێن هایکۆیێ، هایکۆیا ژاپۆنی، هایکۆیا دەڤەرا بەهدینانالملخص
هایکۆ جۆرەکێ کەڤنێ هوزانا ژاپۆنییە. یا تایبەتە ب وەسفکرنا سرۆشت و وێنەکرنا ژیانێ. ل سەر دەستێ هوزانڤانێ ناڤدارێ ژاپۆنی (باشۆما تسۆیۆ ١٦٤٤-١٦٩٤) هاتییە نڤێسین. لێ بنەمایێن وێ بۆ هوزانا (ڕینگا) دزڤرن. چەند جۆرێن دی یێن هوزانا کورت بنەمایێ دروستبوونا ئەوێ بوون، بەلێ ئەڤ جۆرە وەکو بنەمایێ نڤێسینا هوزانا گەلەک کورت ل جیهانێ هەمییێ بەلاڤ بوو. ئەڤ ڤەکۆلینە ل ژێر ناڤونیشانێ (تەکنیکێن وێنەکرنا دیمەنان د هایکۆیا دەڤەرا بەهدیناندا ٢٠٠٣ -٢٠٢٣)دا یە. تيَدا بزاڤ هاتینە کرن تەکنیکێن وێنەکرنا دیمەنان د هایکۆیا دەڤەرا بەهدیناندا بەرچاڤ بکەین، دیار بکەین هایکۆنڤیس هەتا چ ڕادە د بکارئینانا ئەوان تەکنیکاندا د سەرکەفتی بووینە. ل ڤێرێ دێ رۆناهییێ ئێخینە سەر فۆرمێ هایکۆیێ ل دەڤەرا بەهدینان د ناڤبەرا سالێن ٢٠٠٣ تا ٢٠٢٣، ب رێکا شرۆڤەکرنا نموونێن تێکستێن پێنج هایکۆنڤیسێن ئەڤێ دەڤەرێ، ب مەرەما دەستنیشانکرنا تەکنیکێن وێنەکرنا دیمەنان ئەوێن د ناڤ تێکستێن واندا هاتینە بکارئینان بۆ دارشتنا هایکۆیێن وان و دەرخستنا ڕەهەندێن وان یێن جوانکاری و واتایی. ڤەکۆلین ب ناساندنا تێگەهێ هایکۆیێ و تایبەتمەندییێن وێ دەست پێ دکەت. د هةمان پشكدا مە باسێ پەیدابوونا ئەوێ د ئەدەبێ کوردیدا کرییە، پاشان د پشکا دوویێدا تەکنیکێن وێنەکرنا دیمەنان د هویکۆیێدا هاتینە باسکرن. ل دویماهیێ ڤەکۆلین گەهەشتییە چەند ئەنجامەکان، ژگرنگترین ئەنجامان ئەو بوو کو ئەڤ تەکنیکە د تێکستێن ئەڤان هایکۆنڤیساندا هاتینە بکارئینان، لێ د هندەک تێکستاندا نەشیاینە ب تەمامی ل سەر فۆرمێ هایکۆیێ و تایبەتمەندی و تەکنیکێن ئەوێ د زال بن.
التنزيلات
المراجع
reichhold, Jane. (2002). writing and enjoying haiku: a hands on guide. kodansha international.
Trumbull, C. (2015) ‘The poetic device: Synecdoche’, Frogpond: Journal of the Haiku Society of America, 38(2), pp. 87–92. Available at: https://www.hsa-haiku.org/frogpond/2015-issue38-2/Trumbull-WordsHaiku-Fp38-2.pdf (Accessed: 9 August 2025).
أبو زید، أنطوان. الخمیس ٩ مارس (٢٠٢٣). مختارات شاملة من شعر الهایکو بترجمة عن الاليابانیة. تم المشاهدة في ١١/٧/٢٠٢٥ ١:٢٥ص.
بلحيا، عبد الحاكم. (2017-2018) بنية القصيدة العربية المعاصرة الاشكال والمضامين عز الدين المناصرة -أنموذجاَ). رسالة مقدمة لنيل شهادة دكتوراه في الادب العربي. جامعة جيلالي ليابس-سيدي بالعباس. كلية الآداب واللغات والفنون. قسم اللغة العربية وآدابها.
الجموسي، عبدالقادر. (٢٠١٥). مختارات من شعر الهايكو الياباني. ط1. دار كتابات جديدة للنشر الالكتروني.
الحسن، مکارم حسن عبد السید. کانون (٢٠٢٢). أنماط قصيدة الهايكو وتقنياتها في شعر عبد الكريم كاصد. مجلة أبحاث البصرة للعلوم الانسانية، عدد4(ب)و مجلد ٤٧.
الدعباس، د.عباس عبدالحليم. (٢٠١٣). لذة النص.. وبهاء القراءة نظرات في النقد الأدبي. الأردن: الأكاديميون للنشر والتوزيع.
دوري، أ.د.حمدي حميد. (٢٠١٨). شعر هايكو وامكانياته في اللغات الأخرى. دار الابداع. بغداد.
سابیر، رەفیق. (٢٠٢٢). لە دونیای گوڵاندا. چاپی یەکەم. ناوەندی غەزەلنووس- بۆ چاپ و بلاوکردنەوە.
سلێڤانەی، خالد علی. (٢٠١٠). داکەتنەک ژ ڕۆژئاڤایا پەیڤان. چاپا ئێکێ. دهوک.
سلێڤانەی، خالد علی. (٢٠١٢). ئاکنجیێن هەلبەستەک داوی. چاپا ئێکێ. دهوک.
سلیڤانەی، خالد علی. (٢٠١٤). پشیکێن ئاشی، هایکو-هەلبەست. دهوک/کوردستان.
الصلهبي، حسن. (١٤٣٧). صوت الماء ومختارات لأبرز شعراء الهايكو الياباني. مجلة الفيصل. العددان 477-478. الرياض. المملكة العربية السعودية. 1437. ص97.
فاضل،هیوا. (٢٠١٩). ئورڤیا هایکۆ-هەللبەست. چاپا ئێکێ. پرۆژێ بەندەر.
کلیمینتس، جاناتان. (٢٠٠٧). هایکۆ...تریفەی مانگ لەسەر دار کاژ. وەرگێڕان: جەبار سابیر. سلێمانی.
ملکۆ، ئەحمەد. (٢٠١٨). هایکۆ لە ژاپۆن بۆ کوردستانێ. سلێمانی.
مەجید، رۆژا. (٢٠٢٣). گوڤارا پەیڤ. ژ ٩٤. کوردستان. دهوک.
مەجید، رۆژا. (٢٠٢٣). گوڤارا پەیڤ. ژمارە ٩١. کوردستان. دهوک.
مەجید،رۆژا. (٢٠٢٢). گوڤارا پەیڤ. ژمارە ٩٠. کوردستان. دهوک.
نهێلی، د.نعمت الله حامد. (٢٠١٩). رەخنا ئەدەبی خواندن و شروڤەکرن بۆ تێکستێن کوردی. دهوک.
نۆڕێ، سەردار. (٢٠١٩). کەوتنەخوارەوەی مەراق. چاپی یەکەم. بڵاوکراوەکانی نووسیار دانیمارک.
وهبة، مجدي. (١٩٩٤). معجم مصطلحات الادب. مكتبة لبنان. بیروت.
ئاکرەیی، شەمال. (٢٠١٠). ژ سیتافکێن دوهی و ئەڤرۆ. چاپا ئێکێ.
ئامێدی، تیرۆژ. (٢٠١٨). گۆڤارا هایکێست. ژمارە ١. کورستان. گەرمیان.
ئامێدی، تیرۆژ. (٢٠١٩)، گوڤارا پەیڤ، ژمارە ٧٨. کوردستان. دهوک.
ئامیدی، تیرۆژ. هاوینی (٢٠١٩). گوڤارا هایکێست. ژمارە ٢. کوردستان. گەرمیان.
يوتسويا، ريو. ١٤٣٢. تاريخ الهايكو الياباني. ترجمة: سعيد بوكرامي. كتاب المجلة العربية. عدد 175. الرياض.
التنزيلات
منشور
كيفية الاقتباس
إصدار
القسم
الرخصة
الحقوق الفكرية (c) 2026 Nazdar A. Brindar, Jivan N. Haji

هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
يوافق المؤلفين الذين ينشرون في هذه المجلة على المصطلحات التالية
[CC BY-NC-SA 4.0] يحتفظ المؤلفون بحقوق الطبع والنشر ومنح حق المجلة في النشر الأول مع العمل المرخص له بموجب ترخيص مشاع المبدع للإسناد
الذي يسمح للآخرين بمشاركة العمل مع الإقرار بحقوق التأليف والنشر الأولي في هذا مجلة
مكن للمؤلفين الدخول في ترتيبات إضافية منفصلة للتوزيع غير الحصري للنسخة المنشورة من المجلة، مع الإقرار بإصدارها الأولي في هذه المجلة
يسمح ويشجع المؤلفين على نشر عملهم عبر الإنترنت










