EXPLORATION OF THE SYMBOLIC FUNCTIONS OF COLORS IN CLASSICAL AND MODERN KURDISH POETRY ( KURMANJI)
DOI:
https://doi.org/10.26436/hjuoz.2026.14.1.1713Abstract
This research attempts to analyze and compare the symbolic functions of colors as an artistic and semantic device in Kurdish poetry. Color is a primary symbol in the creation of artistic imagery, especially in poetry, and particularly in the classical and modern stages of (Kurmancî) poetry. In classical poetry, colors are used in connection with fixed meanings, general cultural symbols, and specific mystical religious references. However, in modern poetry, alongside political, social, and ideological transformations, the meanings and symbols of colors have also changed. These meanings have expanded and broken out of classical frameworks. Modern poets use colors as personal symbols that express their inner emotional experiences. Likewise, colors are used as a critical tool to address political, social, and human conditions. Therefore, this research presents the experience of colors in Kurdish poetry, reflecting the transformation of the poet’s emotional and intellectual awareness. It traces the evolution from the simple and symbolic use of color in the classical phase to the complex, intense, philosophical, and innovative understanding of color in the modern era. These transformations represent the symbolic reflection of the broader socio-political and cultural changes in Kurdish society.
Downloads
References
الکندی، أبو یوسف یعقوب بن اسحاق (١٣٧٢ هـ /١٩٥٣) رسائل الکندی الفلسفیە، تحقیق و نشر محمد عبدلاهادی أبو ریدە ، مطبعە التألیف و الترجمە والنشر ملتزم الطبع والنشر ، دار الفکر العربی جزء الثانی: رسالة فی الجرم الحامل بطباعة اللون من العناصر الاربعة والذی هو عنە اللون فی غیرە.
الفارابی : آبو نصر محمد بن محمد الفارابی ، أراء أهل المدینە الفاضلە، مکتبە و مطبعة محمد علی صبیح و أولادە ، میدان الازهر، مصر.
الخولي، خالد طلعت عبدالفتاح. الصورة اللونية في شعر ضياءالدين رجب، مجلة كلية اللغة العربية بأتاى البارود.جامعة الازهرمجلة کلية اللغة العربية بإتاى البارود
الطباع، هبة(2017). من أین یستخرج العنبرمن أين يستخرج العنبر - موضوع
ابن منظور،(١١١٩). لسان العرب ، القاهرة ،دار المعارف
-الیاقوت،شیخاوی(2018).معاني الالوان فی اللغة و الثقافة والفن،رسالة ماجستیر،جامعة ابي بكر بلقاى تلسمان,الجزائر.
السالمی، علی عبدالحلیم و فیروز پور، مرضیه(2025). الالوان فی الشعر كشاجم، دراسه سیمیائیه تأویلیه. مجلة العربیه للعلوم الأنسانیة، العدد 169-جامعة الكویت.
ئیسماعیل،روندك محسن(2017). دهلالهتا رهنگان د هوزانا نویخازا كوردیدا دهڤهرا بههدینان، ناما ماستهرێ،زانكۆیا زاخۆ، فاكولتیا زانستێن مرۆڤایهتی:پشكا زمانێ كوردی.
ئهحمهد،هێمن عومهر(2017). زولف و دهلالهتهكانی له شیعری مهلای جزیریدا، گۆڤاری (نوبهارئهكادیمی)ژماره 8 .سال4 .
ئهحمهد ، كهوسهر عومهر(2020). رهنگی سوور له شیعری كلاسیكی كوردیدا، گۆڤارا (Kurdiname) یا ناڤنهتهوهیی، ژماره )3 (ڕوپهل109-126.
افراسیاب پور،علی اكبر و مطلق،یدالله بهمنی(1400). پوشش و لباس و نمادهای ان در ادبیات عرفانی، فصلنامه علمی عرفانی اسلامی، سال هفدهم،شماره67.
اباد وبلاوی ، مرضیه و رسول(2012-1391).دلالات الالوان فی شعر یحیی السماوی، مجلة اضاءات نقدیة، السنة الثانیة، العدد الثامن، كانون الاول .
ابادی،لیلا قاسمی حاجی و ممتحن،مهدی(1390). الجمال اللونی فی الشعرالعربی من خلال التنوع الدلالی، مجله فصلیه دراسات الادب المعاصر، السنه الثالثة- العدد التاسع.
أنصاری ،نرگس و سیفی،طیبه(2013). دراسه نقدیه لعنصر اللون فی أشعار بدرشاكرالسیاب،الاسود و الابیض نموذجا،مجله اضاءات نقدیة،السنة الثالثة، العدد:11.
بدوی،عبدالرحمن (١٩٦١) ارسطوطالیس، ضمن کتاب فی السماء الآثار العلویە ، طبعةالاولی مطبعەلجنە التألیف والترجمە والنشر ملتزمە الطبع والنشر ، مکتبە النهضە المصریە.
حهمهد، پهخشان سابیر (2012) . ڕهمز له شیعری هاوچهرخی كوردی كرمانجیی خوارووی كوردستان 1970 – 1991 ،ههولێر: چاپخانهی حاجی هاشم .
حیتۆ، عارف(2009). ههلوهسهیێن زینێ، چاپا ئێكێ، دهۆك: چاپخانا هاوار.
حیتۆ، عارف(2018). ههناسهیێن ئاخێ، چاپا ئێكێ، ههولێ: چاپخانهی شهاب.
خالد ، عیماد وەیسی ( ٢٠٠٤) ، جەڤەنگ د هۆزانا ریالیتیا کوردی دا دەڤەرا بەهدینان ١٩٧٠-١٩٩٠ ، هەولێر ، چاپخانە وەزارەتی پەروەردە.
خاڵ، شێخ محمد(2005).فهرههنگی خاڵ، چاپا ئێكێ چاپخانا ئاراس.
دۆسكی، تهحسین ئیبراهیم(2005). دیوانا مهلایێ جزیری، چاپا دوویێ، ههولێر:چاپخانا وهزارهتا پهروهردێ.
دوسكی،تحسین ئیبراهیم(2016). دیوانا ئهحمهدێ خانێ، چاپا ئێكێ، چاپخانا (Matris): توركیا.
روابحي،سعاد(2020). التغریب فی الشعر العربی المعاصر،دیوان(لماذا تركت الحصان وحیدا)نموذجا، مجلة المیادین للدراسات فی العلوم الانسانیه، المجلد الثاني- العدد الثاني.
زەنگەنە ، مصطفی محمد کریم (٢٠٠١) . رەنگ لە زمانی کوردی دا ، نامەی دکتورا ، زانکۆی سەلاحەدین ، كولێژی ئاداب.
زیاب، ئهبوعوبهید عوبهیدوللا(2005).هوزانا نویخازی ل دهڤهرا بادینان، چاپا ئێكێ،ههولێر: چاپخانا وهزارهتا پهروهردێ.
سالار، ئەحمەد (٢٠٠٩) ، رەنگ لە رەنگداندا،سلێمانی: چاپخانەی کمال .
سالح، قاسم حوسین(2008). سایكولۆژی رهنگ و جوانی، و: گوڤاری شێوهكاری، ژماره 24.
شرتح، عصام أبراهیم(2014). حداثویة الحداثة، عمان: دار غیداء للنشر والتوزیع.
شمیسا،سیروس و كریمی،پرستو(1384). سبك حافظ در رنگ امیزی تصاویر شعری، مجلة زبان و ادب، شماره 25، دانشكده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، ص 105.
شاهرودی،سید مرتضی حسینی و فرضعلی،فاطمه(1391). بررسی تطبیقی فقر در حكمت متعالیه عرفان، فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز،دوره 2 ،شماره4.
علی،صباح موسی(2013).سیستمی رهنگ و واتا و دهلالهتهكان له زمانی كوردیدا،مجلة جامعة كركوك للدراسات الأنسانیة، المجلد:8- العدد:1 .
عبدالقادر،أمین(2005). دووچهمكێن هاڤیبوون،یاخیبوون دهوزانا نویخازا كوردیدا، چاپا ئێكێ، دهۆك: چاپخانا هاوار.
عهبدوڵلا، هزرڤان(2005). ئازراندنا بهندهمانێ، چاپا ئێكێ ، دهۆك: چاپخانا هاوار.
عثمان ، صلاح(2006). الواقعە اللونیە، قراءة فی ماهیة اللون و سبل الوعی ،مصر: المعارف الاسکندریە.
عمر ، احمد موختار (١٩٩٧ )اللغة واللون ، الطبعة الثانیة ، القاهة: عالم الکتب و التوزیع .
فريدة، سويزف(2017). جمالية اللون و دلالاتة في الشعر العربى المعاصر، أطروحة الدكتوراة، جامعة جيلالي ليابس-سيدى بلعباس، كلية الاداب و اللغات و الفنون.
فرخ فر،فرزانه و طاهر،زهره(1399). واكاوی فولكلور مادی رنگ برپستر فرهنگ عصر صفوی، نگاره های هفت اورنگ ابراهیم میرزا، جامعهشناسی هنر و ادبیات، دوره12، شماره دوم.
كنانی، رویدة نعمان(2023). علم اللون و نظرياته، منشورات جامعة دمشق، كلية الفنون الجميلة.
طالو،محی الدین(1993). الرسم واللون،الطبعة السابعة، دیمشق: مطبعة الشام.
طاهر،نزار سلمان(2015). رهنگڤهدانا دهلالهتا رهنگان د تێكستێ هوزانێدا دیوانا: ستران و بهفر و ئاگر یا(موئهیهد تهیب)ی وهكو نموونه. گۆڤاری زانكۆ بۆ زانسته مرۆڤایهتییهكان، بهرگی 19- ژماره: 6.
محمد، زرار سهردار(2022). ئێستاتیكای ئاماژه نازمانیهكان له دهقه شیعریهكانی (ع.ح.ب) و جهمال شارباژێردا، نامهی ماستهر، كۆلیژی زمان ، زانكوی چهرموو-چهمچهماڵ.
نوفل،یوسف حسن(1995). الصورة الشعریة و الرمز اللونی، القاهرة، كورنیش النیل: دار المعارف.
نهێلی،نعمت الله حامد(2010). دهراڤهك ژ رهخنێ، چاپا ئێكێ،دهۆك، چاپخانا هاوار.
هزرڤان (2010). فڕین د پهنجهرێ دا، چاپا ئێكێ ، دهۆك: چاپخانا هاوار.
هزرڤان (2013). هنهك ژ وه و ههموو ژمن، بهرگێ ئێكێ و دوویێ.
سرخه،مریم مونسی و طالب،فریده و گودرزی،مصطفی(1389). نوع لباس و نمادهای رنگ در عرفان اسلامی، نسریه هنرهای زیبا- هنرهای تجسمی. شماره:44، زمستان.
عمید،حسن(1383).فرهنگ فارسی عمید،چاپ بیست و نهم،انتشارات امیر كبیر.
لوشر،ماكس(1391). روان شناسی رنگ ها، برگردان: حمید رضا بلوچ،مشخصات نشر: تهران.
لاری،لیلا امینی و خیراندیش،سید مهدی(1392). جلوههای نمادین رنگ در ادب عرفانی، دوفصلنامه علمی-پژوهشی ادبیات عرفانی دانشگاه الزهرا، سال پنجم، شماره:9، پایز و زمستان
-Wehmeier,Sally(2003).Oxford advanced learners dictionary seven edition, NewYork.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Govand A. Abdullah, Halima kh. Abdullah

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
Authors who publish with this journal agree to the following terms:
- Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution License [CC BY-NC-SA 4.0] that allows others to share the work with an acknowledgment of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work, with an acknowledgment of its initial publication in this journal.
- Authors are permitted and encouraged to post their work online.










